17 czerwca 2026 roku akt założycielski Mościc – uznawany za jeden z najważniejszych symboli powstania i rozwoju tej wyjątkowej dzielnicy Tarnowa – został oficjalnie przekazany do zasobu Archiwum Narodowego w Krakowie, Oddział w Tarnowie. Od tej chwili dokument będzie przechowywany w warunkach gwarantujących jego trwałą ochronę oraz dostępność dla przyszłych pokoleń badaczy i mieszkańców.
Przekazania w imieniu Grupy Azoty dokonał członek zarządu Artur Babicz, na ręce kierownik tarnowskiego oddziału Anny Drąg-Sukiennik. W uroczystości uczestniczyli prezydent Tarnowa Jakub Kwaśny oraz wieloletni pracownik Grupy Azoty Edward Kupiniak, dzięki którego zaangażowaniu i staraniom akt udało się odnaleźć w 1998 roku.
Akt założycielski Mościc z 1934 roku to świadectwo narodzin osiedla, które powstało wraz z budową Państwowej Fabryki Związków Azotowych – z inicjatywy ówczesnego Prezydenta Rzeczypospolitej Ignacego Mościckiego. Przez dziesięciolecia dokument pozostawał poza publicznym obiegiem, a jego losy budziły żywe zainteresowanie historyków oraz mieszkańców Tarnowa. Poszukiwania i odnalezienie aktu były tematem publikacji oraz lokalnych dyskusji.
– Przekazanie aktu jest wyrazem dbałości o naszą historię i o ludzi, którzy ją tworzyli. To ważne wydarzenie w kontekście jubileuszu 100-lecia powstania Zakładów Azotowych, podczas którego chcemy przypominać historię i podkreślać jej znaczenie dla dzielnicy, regionu oraz całego przemysłu chemicznego – powiedział członek zarządu Grupy Azoty Artur Babicz.
Złożenie aktu w Archiwum Narodowym zapewni dokumentowi długoterminową ochronę i umożliwi dalsze badania nad historią Mościc oraz przemysłowego dziedzictwa Tarnowa.
Dla Edwarda Kupiniaka, wieloletniego pracownika tarnowskich zakładów, który przez lata angażował się w zachowanie dokumentu, uroczystość miała szczególną wartość.
– Przez wiele lat nie dawała mi spokoju myśl, co stanie się z tym aktem. Chciałem mieć pewność, że zostanie zachowany dla przyszłych pokoleń. Dziś, kiedy trafia do Archiwum Narodowego, jestem spokojny i szczęśliwy. Choć od dawna jestem na emeryturze, uważam, że dopiero teraz kończę swoją pracę dla Zakładu – powiedział Edward Kupiniak podczas uroczystości przekazania.
Oryginalna treść dokumentu
W Imię Boże
W roku Pańskim MCMXXXIV dnia 2 czerwca, kiedy Prezydentem Najjaśniejszej Rzeczypospolitej Polskiej jest Prof. Ignacy Mościcki, Prezesem Rady Ministrów jest Leon Kozłowski, Ministrem Przemysłu i Handlu jest dr Górecki Roman, przy poparciu Zjedn. Fabryk Związków Azotowych w Mościcach i Chorzowie, których Rady Administracyjnej Prezesem jest inż. Czesław Klarner, ich Naczelnym Dyrektorem jest inż. Eugeniusz Kwiatkowski, Fabryki w Mościcach Dyrektorem inż. Romuald Wonkonowicz, Gminy Mościce Naczelnikiem jest inż. Stanisław Kubiński, staraniem Spółdzielni pracowników umysłowych „Osiedle” i Spółdzielni pracowników i robotników „Nasz Dom” po poświęceniu przez przewielebnego Biskupa Ordynariusza diecezji tarnowskiej X dr Franciszka Lisowskiego w obecności najdostojniejszego Prezydenta Rzeczypospolitej kamień ten węgielny pod budowę Osiedla pracowników w Mościcach kładziemy.
Żródło: Materiały Prasowe
